Inteligjenca artificiale mund të rishkruajë jo vetëm të ardhmen ekonomike, por edhe debatin e vjetër mbi planifikimin shtetëror të ekonomisë. Ndërsa shumica e analistëve e shohin AI-në si një katalizator për një kapitalizëm edhe më të koncentruar, me produktivitet të lartë por edhe pabarazi të theksuar, një këndvështrim alternativ sugjeron diçka krejtësisht ndryshe.

Kthimi në debatin e shekullit të kaluar mbi llogaritjen socialiste zbulon se pengesa kryesore e ekonomisë së planifikuar nuk ishte ideologjike, por informative. Ekonomisti Friedrich von Hayek argumentoi se çmimet e tregut funksionojnë si bartës të informacionit të shpërndarë, të cilin asnjë autoritet qendror nuk mund ta grumbullojë. Ky argument mbizotëroi për dekada të tëra.

Por sot, me digjitalizimin masiv të transaksioneve, internetin e gjërave dhe kapacitetin e AI-së për të organizuar të dhëna të pastrukturuara, ky kufi informativ po zhduket gradualisht. Algoritmet tashmë parashikojnë preferencat e konsumatorëve me saktësi të jashtëzakonshme, duke imituar dhe potencialisht tejkaluar çmimet e tregut si mekanizëm koordinimi.

Kjo nuk do të thotë se socializmi është i pashmangshëm, por sugjeron se ekonomitë e ardhshme, pavarësisht etiketës ideologjike, mund të funksionojnë gjithnjë e më shumë sipas logjikës së planifikimit, dhe jo të tregut të lirë klasik.

Foto: Igor Omilaev / Unsplash