Çmimi i naftës Brent u ngjit në 108 dollarë për fuçi të hënën, pasi shtyrja e një takimi mes vendeve të Gjirit dhe Iranit për sigurinë e transportit në Ngushticën e Hormuzit zbehu shpresat për një zgjidhje diplomatike të shpejtë.

Çmimet e naftës u rritën ndjeshëm të hënën, pasi një takim i planifikuar mes Iranit dhe vendeve arabe të Gjirit për të diskutuar një marrëveshje mbi transportin përmes Ngushticës së Hormuzit u shty, ndërsa sulmet dhe ndërprerjet e furnizimit vazhdojnë të rrisin shqetësimet në tregjet globale të energjisë.

Nafta Brent u rrit me rreth 3%, duke arritur në 107.81 dollarë për fuçi, ndërsa nafta amerikane WTI u rrit me 2.9%, në 102.94 dollarë për fuçi. Të dy treguesit kanë kaluar tashmë nivelin 100 dollarë, ndërsa Brent fitoi pothuajse 9% vetëm javën e kaluar.

Takimi në Oman, i planifikuar për të hënën, do të mblidhte Iranin dhe vendet arabe të Gjirit për të diskutuar një propozim të ndërmjetësuar nga Omani mbi mënyrën e garantimit të lundrimit në Ngushticën e Hormuzit. Ministri i Jashtëm i Omanit, Badr Albusaidi, njoftoi të dielën se takimi ishte shtyrë “në interes të arritjes së konsensusit”. Nuk u bë e ditur një datë e re.

Shtyrja erdhi në një moment kur lundrimi përmes Hormuzit është tashmë në nivele shumë të ulëta. Të dhënat paraprake të gjurmimit të anijeve tregojnë se gjatë fundjavës vetëm katër anije dolën nga Gjiri përmes ngushticës dhe 10 hynë në të, kundrejt një mesatareje prej 14 kalimesh në ditë gjatë 10 ditëve të fundit. Para nisjes së luftës, në fund të shkurtit, përmes Hormuzit kalonin zakonisht rreth 125 anije tregtare në ditë, përfshirë cisterna dhe anije transporti.

Ngushtica është një nga korridoret më të rëndësishme energjetike në botë. Para konfliktit, përmes saj kalonte rreth 20% e furnizimit global ditor me naftë bruto dhe gaz natyror të lëngshëm (LNG).

Tubacioni saudit shton presionin

Situata është rënduar edhe nga mbyllja e tubacionit East-West të Arabisë Saudite, i cili u dëmtua nga një sulm me dronë të premten. Tubacioni 1,200 kilometra i gjatë është rruga kryesore alternative e mbretërisë për transportimin e naftës drejt Detit të Kuq, duke shmangur Hormuzin.

Linja ka transportuar gjatë muajve të fundit rreth 4-5 milionë fuçi naftë në ditë. Sipas tregtarëve dhe blerësve sauditë të naftës të cituar nga Reuters, rezervat në portin e Yanbu mund të mjaftojnë vetëm për 5-7 ditë eksportesh nëse tubacioni mbetet i mbyllur. Pas kësaj, deri në 4% e furnizimit global me naftë mund të vihet në rrezik.

Arabia Saudite nuk ka dhënë ende detaje të plota mbi dëmet apo kohën e nevojshme për riparimin e tubacionit. Burimet e Reuters kanë dhënë vlerësime të ndryshme, nga disa ditë deri në disa javë.

Ndërkohë, Houthitë në Jemen kanë shtuar presionin mbi një tjetër rrugë jetike të transportit të naftës, ngushticën Bab el-Mandeb, në hyrje të Detit të Kuq. Përparimi i tyre përgjatë bregdetit dhe kërcënimet ndaj anijeve saudite kanë shtuar pasigurinë mbi rrugët alternative të transportit.

Nafta përballet me presione nga të dyja rrugët

Tregjet e energjisë po përballen kështu me kufizime në të dyja rrugët kryesore detare të naftës nga Lindja e Mesme: Hormuz në Gjirin Persik dhe Bab el-Mandeb në jug të Detit të Kuq.

Cisternat që shmangin Hormuzin mund të përdorin rrugën përmes Kanalit të Suezit dhe rreth Afrikës, por kjo i shton udhëtimit rreth 22 ditë, duke rritur ndjeshëm kostot e transportit dhe karburantit. Normat e transportit të cisternave kanë arritur nivele rekord.

Në SHBA, çmimi me pakicë i naftës për automjetet me naftë është ngjitur gjithashtu në një rekord të ri, mbi 6.20 dollarë për gallon, duke reflektuar efektet e kufizimeve të transportit dhe furnizimit në tregun e produkteve të rafinuara.

Shtyrja e bisedimeve me Iranin ka rritur kështu shqetësimet se çmimet e naftës mund të qëndrojnë të larta për një periudhë më të gjatë, ndërsa tregjet presin të shohin nëse do të ketë një marrëveshje që garanton kalimin e sigurt të anijeve në Ngushticën e Hormuzit.