Arkeologët shqiptarë kanë shënuar një zbulim të jashtëzakonshëm në Luginën e Bulqizës: mauzoleumi i parë nëntokësor i epokës romake i gjetur ndonjëherë në Shqipëri. Monumenti funerary, që daton nga shekujt III-IV pas Krishtit, ka përmasa prej rreth 9 me 6 metrash dhe prek thellësinë e rreth 2.4 metrash. Ai shtrihet në tre ambiente dhe aksesohet nëpërmjet një shkalle monumentale, duke sjellë me vete elemente të rralla arkitekturore dhe epigrafike, ndër të cilat edhe një mbishkrim dygjuhësh.

Brenda strukturës janë identifikuar mbetjet skeletore të dy individëve, një burri dhe një gruaje, të mbështjellë me tekstile luksoze të thurura me fije ari. Ky detaj dëshmon qartë statusin e lartë shoqëror të personave të varruar aty. Inventari funerary shoqërues është po aq i pasur: enë qelqi, objekte prej kocke, armë dhe fragmente tekstilesh të zbukuruara me ar.

Zbulimi, realizuar nga ekipi i drejtuar nga Erikson Nikolli në bashkëpunim me Akademinë e Shkencave dhe Institutin e Arkeologjisë, hap një dritare të re mbi ritualet funerale dhe hierarkinë sociale të elitave romake që banuan në këto territore.

Foto: Hulki Okan Tabak / Unsplash