Doktoratura në Shqipëri ka një kosto reale që shkon përtej tarifave universitare, të cilat në institucionet publike luhaten nga 1.500 deri në 2.000 euro në vit, ndërkohë që në ato private mund të arrijnë deri në 5.000 euro në vit. Por financialisht, çështja qendrore mbetet ndryshe: a është tregu shqiptar i aftë ta shpërblejë këtë investim?

Të dhënat tregojnë se premium-i në paga ekziston, por shpërndahet në mënyrë të pabarabartë. Në sektorin publik, titulli akademik nuk sjell automatikisht një shtesë page, ndërsa në sektorin privat vlera e tij mbetet e kufizuar, pasi ekonomia vendase vazhdon të dominohet nga sektorë me produktivitet mesatar. Kthimi më i qartë vërehet në akademi, ku doktoratura është kusht formal për ngritje në gradë dhe akses në grante kërkimore.

Sipas ekspertit Selami Xhepa, “problemi nuk është se kemi shumë kapital njerëzor të avancuar, por se kemi pak industri që dinë ta përdorin dhe ta paguajnë atë”. Ekonomisti Adrian Civici shton se doktoraturat duhet të lidhen drejtpërdrejt me nevojat reale të tregut, jo të mbeten thjesht kërkime individuale për një gradë shkencore.

Ndaj, doktoratura shqiptare mbetet më pak garanci page dhe më shumë një investim me kthim të kushtëzuar nga trajektorja profesionale dhe transformimi i vetë modelit ekonomik të vendit.

Foto: javier trueba / Unsplash