Një studim i realizuar në Kenia, duke shfrytëzuar të dhëna të mbledhura para dhe gjatë pandemisë së COVID-19, zbulon një lidhje të drejtpërdrejtë midis vështirësive financiare dhe rritjes së sjelljeve mashtruese. Gjetjet tregojnë se njerëzit që në kushte normale sillen me ndershmëri mund të ndryshojnë qëndrim kur përballen me presion të vazhdueshëm ekonomik.

Eksperimenti, i njohur si “mind game”, përfshiu mbi 5,600 pjesëmarrës. Rezultatet ishin domethënëse: niveli i mashtrimit u rrit nga rreth 40% para pandemisë në mbi 90% gjatë saj, kur të ardhurat e shumë familjeve u përgjysmuan. Për më tepër, sjelljet e pandershme nuk u shfaqën menjëherë, por u shtuan gradualisht gjatë më shumë se një viti krize.

Sipas Livia Alfonsi, profesore në Harvard Business School dhe bashkautore e studimit, kompanitë shpesh gabojnë kur fokusohen vetëm te identifikimi i individëve problematikë. Kushtet ekonomike, thotë ajo, mund të ndryshojnë sistematikisht sjelljen njerëzore. Studiuesit rekomandojnë që bizneset të reduktojnë mundësitë për manipulim, të forcojnë mekanizmat e verifikimit dhe të mbështesin financiarisht punonjësit në periudha krize, duke trajtuar kështu shkaqet rrënjësore të mashtrimit, jo vetëm pasojat e tij.